Tin thị trường
Nghị định 243/2026: Hộ gia đình được bán 50% điện mặt trời dư – lắp hybrid có lợi hơn không?
Nghị định 243/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026 nâng tỷ lệ bán điện mặt trời mái nhà dư lên lưới từ 20% lên tối đa 50% sản lượng điện phát. Đây là thay đổi lớn nhất với các hộ gia đình đang lắp hoặc dự định lắp điện mặt trời. Vậy với quy định mới, lắp hệ hòa lưới để bán điện dư có lợi hơn, hay vẫn nên đầu tư hệ hybrid có pin lưu trữ? Bài viết dưới đây tóm tắt các điểm mới của Nghị định 243 và tính toán cụ thể cho một gia đình tại TP.HCM.
Tóm tắt nhanh: Theo Nghị định 243, hộ gia đình được bán tới 50% sản lượng điện mặt trời phát ra, với giá khoảng 845 đ/kWh. Giá bán này thấp hơn nhiều so với giá mua điện EVN (1.984–3.460 đ/kWh chưa VAT), nên mỗi kWh tự dùng vẫn đáng giá gấp 2,3–4 lần mỗi kWh bán ra. Hệ hòa lưới bán điện dư hoàn vốn nhanh hơn, còn hệ hybrid giảm tiền điện nhiều hơn và có điện khi mất lưới.
Nghị định 243/2026 có gì mới cho điện mặt trời mái nhà?
Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025/NĐ-CP (mua bán điện trực tiếp DPPA) và Nghị định 58/2025/NĐ-CP (phát triển điện năng lượng tái tạo). Với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, các điểm mới chính gồm:
- Bán điện dư tối đa 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện, tính theo cường độ bức xạ. Mức cũ theo Nghị định 58/2025 là 20%.
- Có thể thỏa thuận trên 50% từ khi Nghị định có hiệu lực đến hết 31/12/2030, nếu lưới điện khu vực đấu nối đủ khả năng tiếp nhận và bảo đảm vận hành an toàn.
- Hộ gia đình ở nhà riêng lẻ được nêu rõ là đối tượng được bán điện dư, kể cả hệ thống đấu nối hạ áp.
- Tính cả điện từ pin lưu trữ: phần điện bán ra có thể gồm điện xả từ pin đã được sạc bằng hệ điện mặt trời mái nhà.
- Vùng chưa có điện lưới quốc gia (miền núi, biên giới, hải đảo): không giới hạn sản lượng điện dư được bán.
Giá bán điện mặt trời dư theo Nghị định 243 là bao nhiêu?
Giá mua điện dư không cố định 20 năm như cơ chế giá FIT trước đây. Giá được tính bằng giá điện năng thị trường bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành thị trường điện công bố. Nếu giá này cao hơn mức trần của khung giá điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ, thì áp dụng mức trần đó (chưa gồm VAT).
Giá điện năng thị trường bình quân năm 2025 là 844,8 đ/kWh, và mức này có thể được áp dụng cho năm 2026. Giá sẽ được cập nhật lại hằng năm.
Để so sánh, giá điện sinh hoạt bậc thang EVN hiện từ 1.984 đ/kWh (bậc 1) đến 3.460 đ/kWh (bậc 6), chưa VAT. Nhà dùng nhiều điện thường rơi vào các bậc cao. Vì vậy, tự dùng 1 kWh điện mặt trời có giá trị gấp khoảng 2,3–4 lần bán 1 kWh lên lưới.
Ví dụ tính toán: gia đình dùng 600 kWh/tháng tại TP.HCM
Giả định: gia đình dùng khoảng 600 kWh/tháng, tiền điện hiện tại khoảng 1,91 triệu đồng/tháng (đã gồm VAT 8%). Khoảng 45% lượng điện được dùng vào ban ngày, phần còn lại dùng buổi tối. Hệ thống 5,31 kWp (9 tấm 590W) trên mái tôn, sản lượng ước tính khoảng 670 kWh/tháng.
| Tiêu chí | Hòa lưới 5 kWp | Hybrid 5 kWp + pin 10 kWh |
|---|---|---|
| Chi phí đầu tư tham khảo | ~53,7 triệu | ~100,7 triệu |
| Điện mặt trời tự dùng | ~270 kWh/tháng | ~540 kWh/tháng |
| Tiền điện tiết kiệm | ~1,00 triệu/tháng | ~1,78 triệu/tháng |
| Điện dư bán cho EVN | ~335 kWh/tháng (chạm mức 50%) | ~106 kWh/tháng |
| Tiền bán điện dư (844,8 đ/kWh) | ~283 nghìn/tháng | ~89 nghìn/tháng |
| Tổng lợi ích mỗi tháng | ~1,28 triệu | ~1,87 triệu |
| Thời gian hoàn vốn (có bán điện dư) | ~3,5 năm | ~4,5 năm |
| Thời gian hoàn vốn (không bán điện dư) | ~4,5 năm | ~4,7 năm |
| Có điện khi mất lưới | Không | Có |
Số liệu ước tính theo bảng giá tham khảo của SolarPin (chưa VAT) và biểu giá điện bậc thang hiện hành; chưa tính việc giá điện tăng trong tương lai, suy giảm hiệu suất tấm pin và chi phí bảo trì. Kết quả thực tế thay đổi theo thói quen dùng điện, hướng mái và thời tiết.
Đọc bảng này như thế nào?
- Nghị định 243 giúp hệ hòa lưới hoàn vốn nhanh hơn rõ rệt: nhờ bán được điện dư, thời gian hoàn vốn giảm từ khoảng 4,5 năm xuống khoảng 3,5 năm.
- Hệ hybrid giảm tiền điện nhiều hơn: mỗi tháng lợi hơn hệ hòa lưới khoảng 590 nghìn đồng, vì điện dư ban ngày được cất vào pin để dùng buổi tối thay vì bán đi với giá thấp.
- Phần đầu tư thêm cho pin (khoảng 47 triệu) cần khoảng 6–7 năm để tự hoàn vốn từ phần chênh lệch này, chưa kể giá trị có điện dự phòng khi mất lưới.
Vậy lắp hybrid có lợi hơn không?
Không có đáp án chung cho mọi nhà. Sau Nghị định 243, có thể chọn theo nguyên tắc sau:
Nên chọn hệ hòa lưới bán điện dư nếu:
- Muốn vốn đầu tư thấp và hoàn vốn nhanh nhất.
- Gia đình, cửa hàng có nhiều người ở nhà ban ngày, dùng điện chủ yếu từ 8h–16h.
- Khu vực ít mất điện, không cần nguồn dự phòng.
Nên chọn hệ hybrid có pin lưu trữ nếu:
- Đi làm ban ngày, dùng điện nhiều vào buổi tối (điều hòa, bếp từ, bình nóng lạnh, sạc xe điện).
- Tiền điện cao, thường rơi vào bậc 5–6. Khi đó mỗi kWh tự dùng tiết kiệm được nhiều nhất.
- Khu vực hay cắt điện, hoặc cần nguồn dự phòng cho tủ lạnh, camera, máy tính, thiết bị y tế.
- Muốn giảm phụ thuộc vào giá mua điện dư, vốn có thể thay đổi theo từng năm.
Một phương án trung gian là lắp hòa lưới trước với inverter hybrid, rồi bổ sung pin lưu trữ sau khi có điều kiện. Cách này giảm vốn ban đầu nhưng vẫn mở được đường nâng cấp.
Thủ tục bán điện mặt trời dư cho EVN
Trước khi lắp, hộ gia đình vẫn phải thông báo phát triển điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Từ ngày 25/5/2026, việc lắp đặt mà không thông báo hoặc lắp khác nội dung đã thông báo có thể bị xử phạt theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP. Với hệ thống đấu nối hạ áp, thủ tục thông báo được thực hiện tại UBND cấp xã, phường.
Tại TP.HCM, EVNHCMC đã bổ sung chức năng đăng ký bán sản lượng điện dư trên website và ứng dụng chăm sóc khách hàng. Sau khi hoàn tất thủ tục, điện lực sẽ ký hợp đồng mua bán phần điện dư với khách hàng.
SolarPin hỗ trợ khách hàng trọn gói: khảo sát, thiết kế, lắp đặt, hồ sơ thông báo và thủ tục đăng ký bán điện dư.
Câu hỏi thường gặp về Nghị định 243
Nghị định 243/2026 có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định 243/2026/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực từ ngày 26/6/2026.
Hệ đã lắp trước đây có được bán 50% điện dư không?
Hệ tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối lưới có thể đăng ký bán điện dư theo cơ chế mới; khách hàng cần đăng ký và ký hợp đồng mua bán điện dư với điện lực. Các hệ đang hưởng giá FIT từ giai đoạn 2017–2020 thực hiện theo hợp đồng cũ.
Bán điện dư có cần đồng hồ hay thiết bị gì thêm không?
Điện lực sẽ kiểm tra công tơ đo đếm, thiết bị bảo vệ và phương án đấu nối khi đăng ký. Inverter cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đấu nối lưới. SolarPin kiểm tra và tư vấn cụ thể khi khảo sát hệ thống.
Muốn biết hệ nào có lợi nhất cho nhà mình? Dùng công cụ báo giá điện mặt trời của SolarPin: nhập số điện hoặc tiền điện hằng tháng để xem ngay cấu hình, chi phí và thời gian hoàn vốn cho cả hệ hòa lưới và hybrid. Hoặc gọi 0972 643 968 / 0933 712 525 để được tư vấn miễn phí.
Bài viết tổng hợp từ thông tin công bố của EVN, Bộ Công Thương và báo chí, cập nhật tháng 10/2026, mang tính tham khảo. Vui lòng đối chiếu văn bản gốc của Nghị định 243/2026/NĐ-CP hoặc liên hệ điện lực địa phương để có hướng dẫn chính thức.